Hiệu ứng trăng tròn: Mặt trăng và con người?

Trong tư liệu lịch sử cổ đại ta dễ dàng tìm thấy những câu chuyện miêu tả về sự ảnh hưởng của mặt trăng lên cơ thể con người và động thực vật trên Trái Đất. Ảnh hưởng lên cơ thể con người chúng ta thường là tự sát, bạo hành hoặc mộng du. Ngoài ra còn là một nguyên nhân ảnh hưởng trực tiếp đến việc mất ngủ vào đêm trăng tròn.

Thuyết Mặt Trăng, hay gọi là Hiệu ứng Mặt Trăng, cụ thể cho rằng có một mối liên hệ giữa các giai đoạn của Mặt Trăng với hành vi của con người. Vậy có bằng chứng khoa học nào có thể làm sáng tỏ tác động của hiện tượng trăng tròn và siêu trăng lên sức khỏe con người?
Người phương Tây có câu nói "Đêm nay chắc có trăng tròn" (There must be a full moon out there/ tonight) dùng để ám chỉ những sự kiện kỳ dị về đêm.

Từ “lunacy” (điên rồ, mất trí) hay “lunatic” (điên loạn, tâm thần) bắt nguồn từ “Luna” (mặt trăng) trong tiếng la-tinh. Người ta tin rằng chúng ta thường có những hành vi bất thường vào đêm trăng tròn.

Thời trung cổ Châu Âu. Chúng ta cũng đã từng nghe đến người biến thành sói hoặc ma cà rồng vào đêm thời điểm trăng tròn. Họ có niềm tin vào “Hiệu ứng mất trí đêm trăng tròn”, hay còn được gọi là “hiệu ứng Transylvania”.

Ngày nay, nhiều nhà khoa học bác bỏ thuyết Hiệu ứng đêm trăng tròn, cho rằng không có mối liên hệ nào giữa các giai đoạn cụ thể của mặt trăng (kéo dài trong khoảng 29,5 ngày) đối với hành vi con người hay các sinh vật sống khác.
Có người phản đối thì cũng có người ủng hộ. Có các nhà khoa học tuyên bố tìm thấy bằng chứng cho thấy trăng tròn có thể “kích hoạt” các hành vi bất thường, đồng thời tác động đến sức khỏe con người và những loài sinh vật sống khác.

Trăng tròn và tác động đến tâm - sinh lý con người

Các nhà khoa học đã cố chứng minh những tác động có thể của các hình thái Mặt trăng đối với tâm-sinh lý con người. Mặc dù chưa thể nhận diện được mối liên hệ bí ẩn này, nhưng có một thực tế là các chứng tâm thần như trầm cảm và lo âu... dường như thường gia tăng vào giữa tháng âm đó là khi trăng tròn nhất. Từ kết quả hơn 50 nghiên cứu chuyên ngành các nhà khoa học đã khuyến cáo giới chức an ninh và y tế cần có sự chuẩn bị kỹ về tiến độ công việc vào những thời điểm khác nhau của tuần trăng. Một nghiên cứu về tỉ lệ phạm tội hình sự ở Florida cho thấy các vụ án xảy ra chủ yếu vào thời điểm trăng tròn. Một nghiên cứu khác tại 3 khu vực an ninh ở Mỹ cũng đã phát hiện tỉ lệ phạm tội thường gia tăng vào những ngày trăng sáng nhất. Trong khi đó, nghiên cứu 4 năm về an toàn giao thông ở nước này cũng phát hiện tỉ lệ tai nạn xe cộ thường thấp nhất vào ngày trăng tròn, trong khi lại tăng vọt vào khoảng hai ngày trước khi trăng sáng nhất...

Mặt trăng và chu kỳ kinh nguyệt

Từ lâu, nhiều người vẫn gọi chu kỳ kinh nguyệt là “chu kỳ mặt trăng” và tin rằng có một tương đồng giữa các giai đoạn của mặt trăng và kinh nguyệt ở phụ nữ. Hiện nay nhiều trang web và ứng dụng điện thoại thông minh giúp theo dõi chu kỳ kinh nguyệt theo các giai đoạn của mặt trăng. Một số tác giả còn khuyên thực hiện cơ hội mang thai của họ bằng cách tính đến các giai đoạn trăng.
Quan niệm cho rằng chu kỳ kinh nguyệt và các giai đoạn của mặt trăng có mối liên hệ nào đó rằng, trung bình một chu kỳ kinh nguyệt kéo dài 28 ngày, dài bằng một chu kỳ mặt trăng. Mặt trăng mất 27 ngày 7 giờ và 43 phút để hoàn thành một chu trình trên Trái đất và 29,5 ngày cho chu kỳ mặt trăng.

Thập niên 70 đến 90 của thế kỷ trước, các nghiên cứu quy mô nhỏ khác nhau cho rằng các giai đoạn rụng trứng trùng với pha “sáng” (trong giai đoạn dẫn đến trăng tròn) và giai đoạn “tối” (dẫn đến mặt trăng mới) của chu kỳ trăng. Một số nghiên cứu cũng tìm thấy mối tương quan giữa các giai đoạn của mặt trăng, sự thay đổi nồng độ melatonin, một loại hormon giúp điều chỉnh chu kỳ thức - ngủ và giai đoạn của chu kỳ kinh nguyệt. 
 
Năm 2005, một nghiên cứu của Nepal đã chỉ ra rằng những phụ nữ có giai đoạn rụng trứng trùng với trăng tròn và mang thai trong thời gian trăng tròn, có nhiều khả năng sinh bé trai. Những người thụ thai trước trăng tròn có nhiều khả năng sinh bé gái. Tuy nhiên, hầu hết các thời kỳ không có khả năng “đồng bộ” với các giai đoạn mặt trăng cụ thể, ngoại trừ do sự trùng hợp. Chu kỳ kinh nguyệt có thể kéo dài trong khoảng 21 đến 35 ngày và có thể thay đổi theo tuổi, các yếu tố nội tiết tố. Tuy nhiên, một nghiên cứu kéo dài 1 năm, trên 74 phụ nữ trong độ tuổi sinh sản mâu thuẫn với ý kiến cho rằng mặt trăng có liên quan tới chu kỳ kinh nguyệt. Nghiên cứu không tìm thấy mối tương quan nào giữa kinh nguyệt, khả năng sinh sản và các giai đoạn của mặt trăng.

Mặt trăng và giấc ngủ

Trong nghiên cứu vào 2013, Tiến sĩ Cajochen và nhóm của mình từ Đại học Basel, Thụy Sĩ đã tiến hành phân tích dữ liệu 17 tình nguyện viên từ 20 -31 tuổi và 16 tình nguyện viên khỏe mạnh ở độ tuổi 57. Những người này đồng ý ngủ trong những căn phòng tối, không có cửa sổ trong thời gian nghiên cứu 3,5 ngày. Trong thời gian này, các nhà nghiên cứu đo lường sự thay đổi cấu trúc giấc ngủ, hoạt động của não trong khi ngủ cũng như mức độ melatonin, cortisol. Kết quả cho thấy vào đêm trăng tròn hoạt động não bộ liên hệ với giấc ngủ sâu sụt giảm 30% đồng thời họ cũng cần 5 phút lâu hơn để chìm vào giấc ngủ đồng thời ngủ ít hơn bình thường khoảng 20 phút. 
Ngoài ra, các tình nguyện viên ngủ không sâu giấc và mức độ melatonin cũng giảm xuống thấp nhất vào ngày trăng tròn. Các nhà nghiên cứu không thể giải thích điều này vì các tình nguyện viên tham gia ngủ trong môi trường hoàn toàn tối không tiếp xúc với ánh trăng vào chu kỳ trăng tròn. "Chu kỳ mặt trăng dường như ảnh hưởng đến giấc ngủ của con người ngay cả khi người ta "không nhìn thấy" hay "không tiếp xúc" với ánh trăng" - Tiến sĩ Cajochen cho biết.

Mối liên hệ trăng tròn và biểu hiện bất thường của động vật?

Trong cuốn sách “Moonstruck: How lunar cycles affect life (tạm dịch: Gàn dở – Các giai đoạn của mặt trăng ảnh hưởng đến sự sống như thế nào)”, giáo sư danh dự Ernest Naylor thảo luận khả năng các sinh vật bị ảnh hưởng gián tiếp, và trong một số trường hợp trực tiếp, bởi chu kỳ Mặt trăng. 
Tập tính sinh sản của một số loài động vật biển bị chi phối bởi một đồng hồ sinh học “Mặt Trăng” nội tại, đến mức các mô thức hoạt động hàng ngày, hàng tháng của thủy triều do mặt trăng gây ra được ghi khắc vào gen của chúng. Tuy nhiên, thật thú vị khi các tập tính liên quan đến Mặt trăng cũng được ghi nhận trên các loài động vật trên cạn và trong nước ngọt, vốn sinh sống cách xa ảnh hưởng của thủy triều.

“Nhiều loài sinh vật biển khác được quan sát như cua, rận biển, giun và muỗi biển cũng biểu hiện các mô thức hành vi liên quan đến mặt trăng và thủy triều, ngay cả khi được đặt trong bể nước phòng thí nghiệm, cách xa khỏi ảnh hưởng của Mặt trăng và thủy triều”. “Một số loài động vật trên cạn, không chịu ảnh hưởng của thủy triều biển, cũng cho thấy những hành vi liên quan đến mặt trăng, qua đó xác định mối liên hệ [giữa mặt trăng và các sinh vật] có thể là trực tiếp, chứ không phải luôn là gián tiếp thông qua tác động của thủy triều mặt trăng”, G.S Naylor cho hay.

Giáo sư Naylor đưa ra một câu hỏi thú vị: "Nếu các gen Mặt trăng hiện diện ở các loài động vật khác [không chỉ ở động vật biển], vậy có khả năng nó cũng tồn tại trong con người?"

=======
Tác giả: lhnghia
Ngày đăng: Friday, January 24, 2020
Tổng số bình luận: 0
VỀ TÁC GIẢ
Nghĩa Lê - Xây dựng và viết lhnghia's Blog. Ra đời trong những năm tháng rảnh rỗi vô tội vạ của thời sinh viên 2015 - 2019.

No comments:

Post a Comment

DMCA.com Protection Status